Kennisnet Leerlingzorg Archief
Denkgereedschappen: een kist vol mogelijkheden voor iedereen! - Katinka Hol
Auteur: Katinka Hol
Voor het laatst gewijzigd op 21 maart 2007
Dat mensen, dus ook kinderen, verschillen in het tempo en de wijze waarop ze zich ontwikkelen zal waarschijnlijk niemand ter discussie stellen. Ook het fenomeen dat iedereen een eigen ontwikkeling doormaakt, is voor de meesten wel een feit. Waarover nog wel altijd veel onenigheid bestaat, is de vraag of er een "plafond" is of dat elk mens zich zijn leven lang kan blijven ontwikkelen. Dat we het behalen van die eindstreep kunnen laten samenvallen met het einde van ons leven, is voor velen geen vaststaand feit. Katinka Hol, coördinator en mediator van Feuerstein Centrum Nederland, schreef dit artikel over de begeleidingsmethode van professor Reuven Feuerstein naar aanleiding van de de komende zomerworkshops van Professor Reuven Feuerstein.
Een bijzonder succesvolle methode om kinderen (maar ook volwassenen) met een achterstand of stoornis in hun ontwikkeling te stimuleren, is de methode van professor Reuven Feuerstein. Deze methode gaat ervan uit dat ieder mens veranderbaar is, dat er voor iedereen, met welke handicap dan ook, ontwikkeling mogelijk is en een plafond niet bestaat.
Feuerstein zegt dat leren een Structurele Cognitieve Verandering teweegbrengt. Dit betekent dat er alleen dan leren heeft plaats gevonden als de hersenstructuren veranderd zijn. De gemediëerde leerervaring voldoet daaraan.
De gemediëerde leerervaring is een belangrijk begrip in de theorie van Feuerstein. Het is de leerervaring waarbij de mediator (een volwassene, bijvoorbeeld de leraar) zich opstelt tussen datgene wat geleerd moet worden en de leerling stelt. Mediatie is een bijzonder interactieproces dat aan een aantal belangrijke criteria moet voldoen, in de theorie van Feuerstein zeer nauw gedefiniëerd. De mediator moet ervoor zorgen dat de leervaardigheid aansluit bij de zone van naaste ontwikkeling van de leerling, betekenisvol is voor de leerling en toepasbaar in andere situaties.
Bij de Feuerstein methode leren kinderen geen feiten maar ze leren de vaardigheden om te leren. Aan de hand van een lijst met cognitieve functies, ofwel denkgereedschappen, wordt de kinderen geleerd te denken en te leren zodat ze meer zelfstandig worden en optimaal kunnen gaan profiteren van bewust aangeboden maar ook toevallige leermomenten.
Het gaat om hierbij om de denkprocessen in alle drie de fases: input, verwerking en output. Het zijn de werkzame denkprocessen die niet, of niet optimaal, functioneren en die beïnvloed kunnen worden in hun niveau en adequaatheid van functioneren.
Bij deze methode is het belangrijk dat de omgeving: ouders, leerkrachten en andere begeleiders, geloven in de mogelijkheden en de veranderbaarheid van het kind. Een stimulerende positieve houding is de start van de mediatie.
Aan een begeleiding gaat een onderzoek vooraf: het Learning Propensity Assessment Device (LPAD). Aan de hand van dit dynamisch onderzoek wordt gekeken naar de leermogelijkheden van een kind. Daar waar anderen zeggen dat het kind zijn/haar onmogelijkheden heeft, gaan wij op zoek naar de mogelijke veranderbaarheid en naar de voorwaarden om tot leren te komen.
De methode van Feuerstein gaat ervan uit dat ieder mens het recht heeft om een bijdrage te gaan leveren aan de maatschappij waarin we met zijn allen leven en waarin iedereen recht heeft op een gerespecteerde plaats, een plaats waar hij/zij wordt aangesproken op zijn/haar mogelijkheden, de plaats van zijn/haar eigen keuze. Keuzes kun je maken als je kunt nadenken, als je kunt vergelijken, analyseren, hypothesen stellen, meerdere oplossingen overzien, etc. Allemaal cognitieve functies die apart geoefend kunnen worden en die ook de denkmiddelen zijn die je nodig hebt bij het bedenken van je avondmaaltijd maar ook bij het leren rekenen, of het opstellen van een bedrijfsplan. In dit licht is de opmerking "als ze maar gelukkig zijn….." een dooddoener waar we mee afrekenen, of een andere betekenis aan geven.
Mensen met een beperking worden veelal nog ingedeeld op basis van hun beperking, van hun onmogelijkheden, hun mogelijkheden staan in de schaduw daarvan.
Onlangs ontmoette ik een jongeman van 22 jaar met het Syndroom van Down. Hij had tot groep 7 op de basisschool gezeten en had daar geleerd te lezen op een >AVI 9 niveau, deed mee met de Wereld Oriëntatie-lessen op groepsniveau. Hij ging met veel plezier naar school en had vriendjes en vriendinnetjes in overvloed: sociaal hoorde hij "gewoon" bij de groep. Rekenen gaf problemen maar ook dat deed hij inmiddels op groep 5 niveau. Er waren geen andere problemen bij deze jongen. Het is een humorvolle, intelligente jongeman. Door omstandigheden verhuisden de ouders naar een ander deel van het land. Geen basisschool wilde hem aannemen omdat hij Down Syndroom heeft en hij moest, omdat hij toch leerplichtig was naar het ZMLK waar hij meer afleerde dan aanleerde. Ontwikkelingsmogelijkheden werden hem niet meer geboden: als je als kind met Down Syndroom al zover was gekomen had je toch niet te klagen. Wees maar gelukkig. Dat voor die jongen gelukkig worden betekent dat hij als volwaardig lid van de maatschappij gaat meedraaien in de verzorging, zoals hij zelf aangeeft. Dat hij, net als ieder ander mens, het "zware bestaan" van een dagelijkse dagtaak op zich nemen, kan toch niet waar zijn en kunnen wij hem niet aandoen. Ik heb de jongen geadviseerd zich aan te melden bij een ROC, eventueel niveau 1 omdat dat "drempelloos" is, zodat hij alsnog zijn carrière vorm en inhoud kan gaan geven. Het Feuerstein Centrum Nederland (FCN), gaat hem begeleiden en zijn leervaardigheden stimuleren zodat hij uiteindelijk een zelfstandige, volwaardige burger wordt. Een burger die zijn eigen steentje bijdraagt, naar zijn eigen voldoening en de eerlijke waardering van de maatschappij waartoe hij behoort, maar vooral: zoals hij zelf graag wil!
Een onderdeel van de methodiek van professor Feuerstein is "instrumental enrichment"(IE) ofwel het "instrumenteel verrijkingsprogramma" (IVP). Het is een programma waarbij geleerd wordt de ontwikkelingsmogelijkheden van iemand te zien, in kaart te brengen en te stimuleren. Feuerstein heeft daartoe 14 instrumenten ontwikkeld: 14 series met werkbladen die de verschillende denkmiddelen en leerstrategieën doet ontwikkelen.
Deze zomer komen Feuerstein en zijn medewerkers van 11 tot 22 juli naar Amsterdam om daar de Zomerworkshops te geven. Tijdens deze twee zeer inspirerende maar ook enerverende weken komen mensen van heel veel verschillende landen (vorig jaar waren dat er 26!) de colleges en de presentaties volgen. Psychologen, leerkrachten, pedagogen, orthopedagogen, fysiotherapeuten, logopedisten, muziektherapeuten, creatief therapeuten, ergotherapeuten, kunstenaars, ouders, etc, maar zeker ook allerlei kinderen, doen in deze periode inspiratie op. Tijdens deze dagen zijn het zeker niet alleen de kinderen waarmee gewerkt wordt, die veranderen maar zeker ook de cursisten! Een zeer intensief programma van 's morgens vroeg tot 's avonds laat, doet je na twee weken beseffen dat je bent veranderd, en dat je moe en voldaan met een koffer vol nieuwe ideeën, kennis en verwachtingen verder kan.
Katinka Hol, coördinator en mediator van Feuerstein Centrum Nederland
Bezoek voor meer informatie over o.a. de zomercursus de website van Feuerstein of die van het FCN
www.feuerstein.nl
www.icelp.org
Download dit artikel
[MS-Word
]
Uw vraag over de methode Feuerstein
Meer informatie over cognitieve ontwikkeling
|
|
Interne begeleiding