Kennisnet Leerlingzorg Archief
VRIENDEN programma: een protocol tegen angst en depressie - dr. Lisbeth (E.) Utens
De Wereld Gezondheidsraad heeft "VRIENDEN" uitgeroepen als het enige preventieprogramma voor angst en depressie bij jongeren, waarvan de effectiviteit bewezen is. Het programma kan zowel klassikaal, als op indicatie bij (faal)angstige leerlingen én als therapeutische behandeling toegepast worden.
Angststoornissen zijn de meest vaak voorkomende psychiatrische stoornissen op de kinderleeftijd (prevalentie: 10-20%). Als deze stoornissen niet behandeld worden, is de kans groot dat ze leiden tot een angststoornis of depressie op volwassen leeftijd. Uit onderzoek blijkt dat veel kinderen met angststoornissen, de geestelijke gezondheidszorg niet bereiken.
Dit zette prof. Paula Barrett van de Griffith Universiteit Australië er toe aan om "VRIENDEN" (FRIENDS) te ontwikkelen. Dit is een protocollair programma op cognitief-gedragstherapeutische basis, gemaakt voor preventie én behandeling van angst- en depressieve klachten bij jongeren.
Meer dan 10 jaar internationaal onderzoek heeft de effectiviteit van het VRIENDEN programma bewezen. Honderden Australische scholen en wereldwijd circa 100.000 kinderen en jongeren hebben aan het programma deelgenomen. Het programma wordt toegepast op scholen en instellingen in Australië, Nieuw Zeeland, Canada, Amerika, Engeland, Duitland, Zweden, Portugal. In universele preventie studies is het programma klassikaal uitgevoerd (gedurende gewone lesuren) door leerkrachten bij leerlingen van basisscholen én middelbare scholen.
In Nederland is tot nu vooral therapeutische behandelervaring met het programma opgedaan. Het programma is universeel toegepast op een basisschool en op indicatie bij faalangstige middelbare scholieren.
Inhoud van VRIENDEN programma
Het VRIENDEN programma versterkt de emotionele veerkracht en het zelfvertrouwen. Het
geeft op speelse wijze uitleg over angstgevoelens. Belangrijk hierbij is dat angstgevoelens als normale emoties bestempeld worden.
Elke letter van het woord VRIENDEN staat voor een vaardigheid die de kinderen/jongeren aangeleerd krijgen. Deze vaardigheden omvatten o.a.: herkennen van lichaamssignalen van angst, ontspannings- en ademhalingsoefeningen, gedachten uitdagen en het vervangen van negatieve gedachten door positieve gedachten, probleemoplossende vaardigheden, het aanpakken van angstgevoelens middels een stappenplan (angsthiërarchie) en het uitbreiden van sociale contacten. Voor middelbare scholieren zijn er oefeningen voor conflictoplossing, (sub)assertief reageren en het vergroten van zelfvertrouwen.
Het VRIENDEN programma kan individueel en in groepsverband toegepast worden. Het bevat een kinderversie (voor 8-12 jarigen) en een adolescentenversie (voor 12-16 jarigen).
De kinder- en adolescentenversie bevatten ieder 10 sessies voor kinderen/jongeren, plus 2 vervolg-sessies. Er zijn ook 4 sessies waarin de ouders bij het programma betrokken kunnen worden.
Het programma is zeer gebruikersvriendelijk en heeft een aantrekkelijke lay-out. Kinderen/jongeren en groepsleiders/ therapeuten werken er graag mee. De effecten zijn vaak goed.
Voor therapeutische behandeling van angststoornissen is VRIENDEN geïndiceerd bij: sociale fobie, gegeneraliseerde angststoornis, separatieangststoornis en specifieke fobie.
In de handleidingen staan de sessies tot in detail beschreven, compleet met hand-outs en sheets. Er zijn werkboeken voor kinderen en adolescenten, oudersupplementen en supplementen voor individuele toepassing.
Over Dr. Elisabeth Utens
Dr. Lisbeth (E.) Utens is als kinder- en jeugd specialist /klinisch psycholoog NIP verbonden aan de afdeling Kinder- en Jeugdpsychiatrie van het ErasmusMC-Sophia te Rotterdam. Ze verricht (groeps)therapeutische behandelingen bij kinderen met angststoornissen. Daarnaast superviseert ze wetenschappelijk onderzoek naar kinderen met angststoornissen en kinderen met aangeboren hartafwijkingen.
Links
Stel uw vraag over angst en depressie
www.vriendenprogramma.nl
www.friendsinfo.net
www.friendsinfo.net/friendsinschools.html
Download dit artikel als Word-document
[MS-Word
]
Literatuur
VRIENDEN voor jongeren - handleiding voor groepsleiders. Barrett, Lowry-Webster & Turner, 2000.
Nederlandse vertaling: Dr. Elisabeth Utens, en dr. Robert Ferdinand, als respectievelijk kinder- en jeugd psycholoog en kinderpsychiater verbonden aan de afdeling Kinder- en Jeugdpsychiatrie van het ErasmusMC-Sophia, Rotterdam, 2003.
|
|
Interne begeleiding