Leerlingzorg PO

Auteur: Myrcka van Leeuwen, m.vanleeuwen@deblauwelijn.nl
Voor het laatst gewijzigd op: 7 oktober 2009

Myrcka van Leeuwen is leerkracht op de Jenaplan basisschool 'De Blauwe Lijn' in Amsterdam. In juli 2009 ronde zij haar afstudeeronderzoek over NLD af voor de master Special Educational Needs. In dit artikel geeft van Leeuwen achtergrondinformatie over NLD, maar ook  biedt ze u een praktische handelingswijzer aan.

NLD is een relatief ‘nieuwe’ neurologische ontwikkelingsstoornis stoornis. 'Neurologische' betekent dat er sprake is van een stoornis in de hersenen. Deze stoornis zit in de rechter hersenhelft. Hierdoor hebben leerlingen met NLD vaak problemen met zien en voelen (dit wordt aangestuurd door de rechterhersenhelft). In praten en luisteren zijn deze leerlingen juist heel sterkt. Ze hebben dan ook vrijwel altijd een sterk ontwikkelde taalvaardigheid. Hier tegenover staat dat de leerlingen zwak zijn in rekenen en regelmatig problemen met de motoriek en schrijven hebben. Verder kenmerkt de stoornis zich door moeite met en angst voor het omgaan met nieuwe situaties. Ook hebben ze vaak moeite met (inzicht in) sociale situaties.

Omdat NLD geen psychiatrisch probleem omvat, is deze niet opgenomen in de DSM-IV (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders) of ICD-10 (International Statistical Classification of Diseases and Related Health Problems).

Momenteel wordt bij het vaststellen van de diagnose NLD gebruik gemaakt van onderwijskundige en psychologische perspectieven (Varney Whitney, 2002). De meest aangewezen persoon om de diagnose vast te stellen is de kinderneuropsycholoog, omdat NLD een neuropsychologische stoornis betreft. De Neuropsycholoog beschikt over de juiste kennis met betrekking tot het afnemen van onderzoeken en het interpreteren van de testresultaten (Serlier- van den Bergh, 2006).

Het stellen van de diagnose NLD is vaak moeilijk. Dit komt omdat de stoornis veel overlap vertoont met andere stoornissen - met name op het autistische spectrum (Varney Whitney, 2002). Hiernaast variëren de gehanteerde criteria die men gebruikt bij het vaststellen van de stoornis. Ook is er nog de moeilijkheid dat de uitingsvorm van de stoornis verandert in de loopt van de leeftijd. Over het algemeen kan gesteld worden dat de tekorten van de leerling met NLD toenemen naar mate de leeftijd vordert (Nonverbal Learning Disorder Association, 2009). Hoewel het niet wetenschappelijk bewezen is, denkt men dat vroegtijdige interventie de prognose bevordert.

Hoe herkent u een leerling met NLD?
Wanneer een leerling met NLD enkele van de onderstaande kenmerken vertoont, kunt u denken aan NLD. Vink eventueel voor uzelf aan welke kenmerken u herkent.

• Hij/zij ziet  het geheel niet; heeft moeite om  overzicht over de omgeving te krijgen is hierdoor vaak angstig.
• Hij/zij heeft moeite met het zien van oorzaak-gevolg
• Hij/zij heeft moeite met non-verbale signalen/communicatie.
• Dit kan leiden tot (sociale) angst
• Hij/zij praat veel, maar dit komt neer op weinig concreet
• Het taalgebruik is niet leeftijdsadequaat (veel ouwelijk taalgebruik met moeilijke woorden).
• Hij/zij heeft vriendschappen met oudere of jongere personen dan met leeftijdsgenoten.
• Hij/zij ziet slecht alternatieven en vervalt gauw in routine
• Hij/zij speelt bijvoorbeeld vaak/graag met hetzelfde speelgoed.
• Hij/zij leert weinig door ervaring (automatisering komt moeilijk tot stand).
• Hij/zij raakt vaak de weg kwijt (in school).
• Hij/zij heeft weinig besef van ruimte en  tijd.
• Hij/zij heeft een houterige, trage (schrijf)motoriek.
• Hij/zij is sterk in verbale vaardigheden en woordenschat.
• Hij/zij is goed in technisch lezen en spellen.
• Hij/zij heeft een zwak  sociaal inlevingsvermogen en heeft hierdoor vaak conflicten. De relatie met leeftijdsgenoten komt zeer moeizaam tot stand of verloopt moeizaam.
• Hij/zij begrijpt niet wat er bedoeld wordt wanneer er gebruik gemaakt wordt van spreekwoordelijke taal.
• Hij/zij heeft problemen met (enkele van) de vakken: (begrijpend)lezen, schrijven, rekenen, handvaardigheid, tekenen, sport, aardrijkskunde: kaart lezen en topografie.
• Hij/zij heeft een negatief zelfbeeld

Handelingswijzer NLD
Hoe kunt u de leerling helpen? In de handelingswijzer vindt u een aanpak per kenmerk.