Leerlingzorg PO

Suggesties en ervaringen in de maandelijkse column van Jan Ruigrok.









Op de vlucht met zijn ouders en broer uit hun geboorteland in Centraal Azië is Winston zelfs zijn naam kwijtgeraakt. Verloren en in eigen woorden ‘vol woest’ doolt hij door de school en de trieste jaren-zestig-wijken waar die is gevestigd. Over de gebeurtenissen die de demonen in zijn hoofd voeden, praat hij niet. Daar zijn geen woorden voor. Zeker niet als je pas een half jaar in Nederland bent.

‘‘ Ik zit vol woest’, is geen Nederlands’ zegt zijn begeleider; ‘daar bestaat een mooi oud Nederlands woord voor dat bijna niemand meer kent: ‘gram’, heet dat. ‘Als mensen moeilijk tegen je doen moet je maar zeggen ‘ik ben een gramstorige jongen. Dan kun je gelijk die moeilijke Nederlandse G oefenen.’ ‘????’ is Winstons non-verbale antwoord.

‘Ik wil slaan’, zegt Winston wanneer hij met gebogen hoofd, hoge schouders en gefronste blik zijn gram komt halen bij Henny, zijn lerares handvaardigheid. ‘Kom maar’, zegt ze; ‘Dit heet een broodje klei; ‘sla maar’.

Henny houdt het op een klein half uur, maar in de verhalen in de personeelskamer is het inmiddels uitgelopen tot meer dan vijftig minuten, de tijd die Winston nodig heeft om zijn gram te spuien door aan een stuk door in de weerbarstige klei te rammen. Na zijn ontlading staat hij volkomen uitgeput en bezweet voor het object van zijn woede dat door alle overgedragen energie zacht en bewerkbaar is geworden.

‘Oké, probeer daar nu eens een mooi beeld van te maken’, zegt Henny en gaat vervolgens op in haar werk.

Wanneer Winston haar na een tijd bij zich roept, staat ze oog in oog met een woeste draak bij wie de vlammen der gramschap uit zijn muil slaan. Samen bakken en glazuren ze hem waarna hij een prominente plek in de school krijgt. Zo prominent dat hij opvalt en door de gemeente op een spandoek wordt gezet om de in aanbouw zijnde nieuwe school in het opkomende zonnetje te zetten.

Twee weken later blijkt Winstons gramschap zo hevig dat hij op school niet meer te handhaven is. Hij moet weg. Via zijn broer Calvin geeft hij Henny de opdracht de draak in stukken te gooien en ervoor te zorgen dat het spandoek verwijderd wordt. ‘Ik kan dat niet’, zegt Henny, ‘Ik kan dat écht niet… ’.

Jan Ruigrok

Jan Ruigrok werkt bij onderwijsadviesbureau Rigardus.