Leerlingzorg PO

Suggesties en ervaringen in de maandelijkse column van Jan Ruigrok.









Pesten staat weer volop in de belangstelling, maar nu in verzorgingstehuizen waar onze ouders en opa’s en oma’s elkaar de tent uit lijken te vechten. Het Nationaal Ouderenfonds luidt de noodklok en komt met voorbeelden die laten zien hoe ouderen elkaar het leven zuur maken. Als antwoord pleit de directeur voor het invoeren van een pestprotocol waarin duidelijk staat wat niet getolereerd wordt en wat de consequenties zijn als je je daar niet aan houdt.

Het is een reactie die je vaak ziet wanneer er gepest wordt: er komen regels en het wordt strenger. En dat terwijl niemand dat wil. Begrijpelijk, want er zitten flinke nadelen aan. Als de protocollen en regels niet werken, komen er nog meer en wordt het nog strenger. Als ze wel werken wordt er niet meer gepest en gaat iedereen klagen dat het zo streng is. Daarbij, wie wil er nou mensen van boven de zeventig als basisschoolleerlingen behandelen? Ik zou daar als bejaarde op zich al depressief van worden.

Laten we de boel omdraaien: niet de ouderen als kleuters behandelen, maar de kleuters als ouderen. Als je daar vroeg genoeg mee begint, werken mensen vanaf hun vierde aan een prettige oude dag. Neem een voorbeeld aan Riet. Zij werkt met kleuters van groep 1 en 2 en vertelt hoe zij en haar leerlingen met conflicten omgaan.

“Als er ruzies of andere problemen zijn, kunnen de kleuters bij me komen klagen. Ik vraag wat er precies gebeurd is. Gewoon de feiten. Bijvoorbeeld Pietje heeft me geslagen. Daarna vraag ik de klager de ander erbij te halen. Vervolgens vraag ik de klager de ander te vertellen wat hij vervelend vindt. Dus geen beschuldiging, maar zeggen wat hij ervan vindt. Ze moeten elkaar daarbij recht in de ogen aankijken. Dat vinden ze lastig, zeker, maar het is vrij snel aangeleerd. Vervolgens vraag ik de ander of hij tegen de klager wil zeggen wat hij die heeft horen zeggen. Bijvoorbeeld: ‘je vindt het vervelend dat ik je net heb geslagen.’ Daarna mag de leerling over wie geklaagd is, zijn zegje doen.

Daarna vertelt de klager de ander wat hij zou willen. Bijvoorbeeld, ‘ik wil je een hand geven’, ‘dat je een glaasje water voor me haalt’. Vaak zie je dat de beschuldigde met een aanbod komt: ‘mag ik mijn arm om je schouder leggen?’ Ook zit er altijd een afspraak in voor de toekomst. Een excuus alleen is niet genoeg, dat is te makkelijk. Er moet altijd wat bij.

Het is mooi de opluchting te zien nadat ze het hebben goedgemaakt. Zeker de oudere kleuters nemen deze manier snel over en lopen samen de stappen af, op den duur zonder mij erbij te betrekken. Ik weet niet waar we het vandaan hebben. Volgens mij is het gegroeid in het team.”

Jan Ruigrok

Jan Ruigrok werkt bij onderwijsadviesbureau Rigardus.
Meer informatie over pesten vindt u in de orthotheek.