Kennisnet Leerlingzorg Archief
Veelgestelde vragen over dyscalculie en rekeproblemen - drs. Tom Braams
Op het deskundigenforum beantwoordt drs. Tom Braams vragen uit de praktijk over dyscalculie en rekenproblemen. Op deze pagina vindt u antwoorden op veelgestelde vragen.
Diagnose stellen
Hulpmiddelen
Specifieke rekenproblemen
Tafels
Diagnose stellen
1. Is er ook een dyscalculieverklaring, met dezelfde rechten en waarden als een dyslexiedocument door een specialist?
Voor dyscalculie is wettelijk nog niets geregeld. Er bestaat nog geen dyscalculieverklaring waar bepaalde rechten aan ontleend kunnen worden. Wel is er een algemene wettelijke regeling dat een leerling met een handicap het onderwijs moet kunnen doorlopen op een manier die aangepast is aan zijn of haar mogelijkheden. De onderzoeker (orthopedagoog of psycholoog) zal dan aannemelijk moeten maken dat er sprake is van een handicap. Concreet betekent dit in het geval van dyscalculie dat er sprake moet zijn van een cognitieve functiestoornis.
2. Is er een test voor dyscalculie?
Daar valt geen eenduidig antwoord op te geven. Voor sommige problemen zijn er
onderzoeksprotocollen waarin staat wat er onderzocht moet worden en met welke
tests. Voor dyslexie gaan we langzamerhand ook in die richting. Voor dyscalculie
is dat nog geheel niet het geval. Onze praktijk doet een didactisch
rekenonderzoek en daarnaast een onderzoek naar psychologische vaardigheden die
voor het rekenen belangrijk zijn (algemene intelligentie, ruimtelijke
vaardigheden, korte- en lange duurgeheugen, redeneervaardigheden). Ook checken
wij of er geen sprake van dyslexie is, omdat dat vaak samen gaat. Die info over
de psychologische vaardigheden geeft zeer waardevolle sturing voor de
behandeling: waar je rekening mee te houden hebt, wat je wel en wat je vooral
niet moet doen.
3. Is dyscalculie echt officieel vast te stellen, of blijft het bij een vermoeden?
Ja, de onderzoeker kan
met de criteria van DSM IV (dat is het klassificatiesysteem voor "mental
disorders") vaststellen dat er sprake is van een rekenstoornis. De beschrijving
van een rekenstoornis is: "De rekenkundige begaafdheid ligt aanzienlijk onder
het te verwachten niveau en interfereert met de schoolresultaten of de
dagelijkse bezigheden waarvoor rekenen vereist is." Net als bij een leesstoornis
(dyslexie) worden er in DSM IV geen verklarende factoren benoemd in de
omschrijving. Net als bij dyslexie is het wel nuttig om meer te weten te komen
over de oorzaken, omdat dat richting geeft aan de behandeling. De DSM IV
omschrijving kan dus absoluut als officiele vaststelling van dyscalculie worden
gebruikt, door een ervaren, deskundige en gekwalificeerde orthopedagoog of
psycholoog.
4. Is een didactisch rekenonderzoek te vergelijken met een rekenvaardigheidstoets?
In een didactisch rekenonderzoek wordt gekeken naar de oplossingsstrategieen die een kind heeft, waar deze adequaat, omslachtig of verkeerd zijn. Dat gaat dus veel verder dan een rekenvaardigheidstoets waarin je kijkt naar wat een kind beheerst en wat niet.
5. Hoe kan het dat een kind een dyscalculieverklaring krijgt terwijl er nog geen onderzoeksprotocollen bestaan voor het diagnostiseren van dyscalculie?
Een dyscalculieverklaring waaraan bepaalde rechten ontleend kunnen worden bestaat niet. Wel een diagnose dyscalculie, op basis van het classificatiesysteem DSM IV of ICD-10. Het is hiervoor niet noodzakelijk (wel wenselijk) dat er een protocol is voor het diagnostisch onderzoek.
6. Betrouwbare tests op internet voor dyslexie en dyscalculie?
Als het zo makkelijk zou zijn om dyslexie of dyscalculie vast te stellen, dan hebben we geen psychologen en orthopedagogen meer nodig! Ik denk dat een leerkracht met behulp van het leerlingvolgsysteem en nadat een kind een periode (van 3-4 maanden) extra begeleiding heeft gehad, goed kan vaststellen of het kind een hardnekkig leerprobleem heeft. Is dat het geval, dan is er echt een deskundige bij nodig.
Het is te vergelijken met ziekte: bij een verkoudenheid ga je misschien zelf naar de drogist, maar bij een ernstiger probleem doe je er goed aan om niet zelf te gaan rommelen, maar een arts te raadplegen.
7. Aanwijzingen dyscalculie in WISC?
Om dyscalculie vast te stellen zul je echt onderzoek naar het rekenen moeten doen en moeten onderzoeken hoe hardnekkig de rekenproblemen zijn (wat er al aan begeleiding is gegeven).
8. Ik ben bij een meisje gestart met een pedagogisch didactisch rekenonderzoek.Is er een handzamere manier?
Het is belangrijk om samen met haar te rekenen en te zien en te horen wat ze precies doet, hoe ze redeneert, waar ze tegenaan loopt, welke denkfouten ze maakt, welke blokkades en spanningen ze heeft. Die inzichten heb je nodig voor een instructie (en mentale steun!) op maat. Ik haal die info niet uit de M7 van Cito, etc. Dat zijn niet zozeer diagnostische instrumenten maar niveaubepalingsinstrumenten. Ze meten meer kwantitatief dan kwalitatief.
Als je heel precies ziet waar het knelpunt zit, zijn soms maar kleine correcties nodig om tot een flinke verbetering te komen. Dat puzzelwerk kan voor een RT´er zeer bevredigend zijn, want je kunt er veel mee bereiken.
9. Hoe weet je zeker dat het gaat om dyscalculie en niet om een rekenprobleem dat te verhelpen is?
Dyscalculie is een hardnekkig rekenprobleem, maar kan wel remedieerbaar zijn (net als dyslexie). Het vraagt om een specialistischer en intensievere begeleiding dan een "gewoon" rekenprobleem.
10. Wie is bekwaam en wie mag verklaring afgeven?
Een ervaren rt'er kan een didactisch rekenonderzoek uitvoeren als hij/zij affiniteit heeft met rekenen. Om dyscalculie vast te stellen is er echter meer nodig: dyscalculie is een stoornis, en je moet dan kunnen vaststellen dat er iets gestoord is in de psychologische functies die van belang zijn voor het rekenen. Er is dus naar mijn mening ook een stuk psychologisch onderzoek naar cognitieve vaaridgheden noodzakelijk. En dat kunnen alleen orthopedagogen en psychologen (die óók kennis hebben van rekenen). Alleen ortho's en psycho's kunnen/mogen (psychologische) stoornissen vaststellen.
Meer informatie
Stel een vraag over dyscalculie
Artikel over dyscalculie
Orthotheek dyscalculie
Website Tom Braams
|
|
Interne begeleiding